હેલ્થ / દિલ્હી AIIMS માં ફંગસના નવા પ્રકારથી બેના મોત, એન્ટિફંગલ દવાનો પણ બે અસર.

  • 01-Dec-2021 10:41 AM

દિલ્હીમાં નવા પ્રકારની ફૂગના કારણે થયેલા મૃત્યુ આશ્ચર્યજનક છે. AIIMSના ડોકટરોએ બે દર્દીઓમાં એસ્પરજિલિયસ લેન્ટુલસ નામના પેથોજનની હાજરીની પુષ્ટિ કરી છે. ફૂગની આ પ્રજાતિ પર કોઈ દવાની કોઈ અસર થતી નથી. ક્રોનિક ઓબ્સ્ટ્રેકટીવ પલ્મોનરી ડિસીઝ (સીઓપીડી) થી પીડિત બંને દર્દીઓનું સારવાર દરમિયાન મૃત્યુ થયું હતું. Aspergillus lentulus એ Aspergillus ની એક પ્રજાતિ છે જે ફેફસાંને ચેપ લગાડે છે. 2005 માં તબીબી વિશ્વમાં તેનો પ્રથમ ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો હતો. ત્યારથી, ઘણા દેશોમાં માનવ સંક્રમણના કેસ નોંધાયા છે. જો કે, ડોકટરોના જણાવ્યા અનુસાર, ભારતમાં આ પ્રકારની ફૂગના ચેપનો આ પ્રથમ કેસ છે.

એન્ટિફંગલ દવાઓ ન આવી કામ

ઇન્ડિયન જર્નલ ઑફ મેડિકલ માઇક્રોબાયોલોજી (IJMM) માં પ્રકાશિત થયેલા કેસ રિપોર્ટ અનુસાર, એક દર્દીની ઉંમર 50 થી 60 વર્ષની વચ્ચે હતી અને બીજાની ઉંમર 45 વર્ષથી ઓછી હતી. બંનેને COPD હતું. એક દર્દીને ખાનગી હોસ્પિટલમાં સારવારમાં સુધારો ન થતાં તેને એઈમ્સમાં રીફર કરવામાં આવ્યો હતો. તેને અહીં એમ્ફોટેરિસિન બી અને ઓરલ વોરીકોનાઝોલ ઈન્જેક્શન આપવામાં આવ્યા હતા. એક મહિના સુધી સારવાર કરવા છતાં સ્થિતિમાં સુધારો થયો ન હતો અને દર્દીનું મૃત્યુ થયું હતું. જ્યારે બીજા દર્દીને તાવ, ઉધરસ અને શ્વાસ લેવામાં તકલીફની ફરિયાદ સાથે એમ્સ ઈમરજન્સીમાં લાવવામાં આવ્યો હતો. તેમને એમ્ફોટેરિસિન B પણ આપવામાં આવ્યું હતું પરંતુ એક અઠવાડિયા પછી મલ્ટિ-ઓર્ગન ફેલ્યોર થવાને કારણે તેમનું મૃત્યુ થયું હતું.

IJMM માં પ્રકાશિત AIIMSના ડૉક્ટરોના રિપોર્ટમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે, 'અમારી જાણકારી મુજબ, ભારતમાં COPD દર્દીમાં Aspergillus lentulus ને કારણે પલ્મોનરી એસ્પરગિલોસિસનો આ પહેલો કેસ છે.'

આપણી આપસાસ 700થી વધુ ખતરનાક ફંગસ

વર્લ્ડ હેલ્થ ઓર્ગેનાઈઝેશન (WHO) સેન્ટર ઓન ફૂગના વડા અરુણલોક ચક્રવર્તી કહે છે કે લગભગ એક દાયકા પહેલા સુધી માત્ર 200 થી 300 ફૂગ જ બીમાર પાડી શકે છે તેવું આપણને ખબર હતી. પરંતુ હવે આ ફુગની ટોટલ 700 થી વધુ પ્રજાતિઓ છે જે મનુષ્યને બીમાર બનાવે છે. આમાંના ઘણાને દવાઓથી પણ અસર થતી નથી. PCI ચંદીગઢના મેડિકલ માઇક્રોબાયોલોજીના વડા ચક્રવતીએ જણાવ્યું હતું કે તેઓ છેલ્લા 37 વર્ષથી ફંગલ ઇન્ફેક્શનના જોખમ વિશે પોતાનો અવાજ ઉઠાવી રહ્યા છે.

ફંગલ ઇન્ફેક્શન શું હોય છે? કેટલો વધારે ભય?


ફંગલ ચેપ એ તે રોગો છે જે ફૂગના કારણે થાય છે. ફૂગ એ નાના જીવો છે જે આપણા પર્યાવરણમાં જોવા મળે છે. ધાધર અથવા નખમાં થતા આવા મોટાભાગના ચેપ સરળતાથી સાજા થઈ શકે છે. જોકે કેટલાક ચેપ ખૂબ જ જીવલેણ હોય છે, જેમ કે કેન્ડીડા અથવા એસ્પરજિલિયસ ફૂગથી થતા ચેપ. વિશ્વભરમાં, ફંગલ ચેપને કારણે દર વર્ષે 1.5 મિલિયનથી વધુ લોકો મૃત્યુ પામે છે. અનેક પરિબળોને કારણે આ સંખ્યામાં વધુ વધારો થવાની ધારણા છે. ત્યાં બે મુખ્ય છે:


હોસ્ટ સાથે જોડાયેલા ફેક્ટર્સઃ

- ઓછી રોગપ્રતિકારક શક્તિ ધરાવતા લોકોની સંખ્યામાં વધારો: વૃદ્ધત્વ અને ડાયાબિટીસ, કિડની રોગ અને કેન્સર જેવા રોગોને કારણે રોગપ્રતિકારક શક્તિ નબળી પડે છે. રોગ પેદા કરતી ફૂગ આવા લોકોને વધુ અસર કરે છે કારણ કે રોગપ્રતિકારક શક્તિ તેમનું રક્ષણ કરવામાં અસમર્થ હોય છે.

- એન્ટીબાયોટીક્સનો વધુ પડતો ઉપયોગ: એન્ટીબાયોટીક્સનો વધુ પડતો ઉપયોગ સારા અને ખરાબ બંને બેક્ટેરિયાને મારી શકે છે. જે ફૂગના વિકાસ માટે અનુકૂળ પરિસ્થિતિઓ બનાવે છે.

- સ્ટેરોઇડ્સનો વધુ પડતો ઉપયોગ: સ્ટેરોઇડ્સ શરીરની રોગપ્રતિકારક શક્તિને નબળી કરે છે અને ફંગલ ચેપ સામે લડવાની તેની ક્ષમતા ઘટાડે છે. કોવિડ-19 ના કિસ્સામાં આપણે સ્ટેરોઇડ્સનો વધુ પડતા ઉપયોગનું પરિણામ જોયું છે. જેણે મ્યુકોર્માયકોસિસ એટલે કે કાળી ફૂગના રૂપમાં એક નવો પડકાર ઉભો કર્યો હતો.

એજન્ટ સંબંધિત પરિબળો

- એવી ફૂગની પ્રજાતિઓમાં વધારો જે રોગ આપી શકે છે: પર્યાવરણમાં 10 લાખથી વધુ ફૂગ હાજર છે. તેમાંથી માત્ર 200-300 જ બીમાર પડે છે, એવી માહિતી હતી. જો કે, તાજેતરના સંશોધનો સૂચવે છે કે રોગ પેદા કરતી પ્રજાતિઓની સંખ્યા 700 સુધી પહોંચી ગઈ છે.

 



- ઊંચા તાપમાનમાં ટકી રહેવાની ક્ષમતા: મોટાભાગની ફૂગ 12 °C થી 20 °C વચ્ચે ટકી રહેવા સક્ષમ હોય છે. જો કે, તાજેતરના સંશોધનો કહે છે કે ઘણી ફૂગ ઊંચા તાપમાને પણ ટકી શકે છે.

ફંગલ ઇન્ફેક્શનની સારવારમાં મુશ્કેલી શું છે?

- સારી લેબનો અભાવ: ઘણી હોસ્પિટલોમાં ફંગલ ઇન્ફેક્શન માટે ટેસ્ટ કરી શકે તેવી લેબ અને નિષ્ણાતો હોતા નથી. જેના કારણે સારવારમાં વિલંબ થાય છે.

- એન્ટિં ફંગલ દવાઓની અછત: માત્ર ત્રણ પ્રકારની એન્ટિફંગલ દવાઓ ઉપલબ્ધ છે. ઘણા ફંગલ ચેપ આમાંની કોઈપણથી પ્રભાવિત થતા નથી, તેથી સારવાર માટે દવાઓની પસંદગી મર્યાદિત કરે છે.

- મોંઘી સારવાર: ઘણી એન્ટિફંગલ દવાઓ જેમ કે લિપોસોમલ એમ્ફોટેરિસિન બી અત્યંત ખર્ચાળ છે. ગરીબોની પહોંચની બહાર છે.

- હાનિકારક દવાઓ: એન્ટિફંગલ દવાઓ કિડની અને શરીરના અન્ય અવયવોને નુકસાન પહોંચાડે છે. એટલે કે એક તરફ જ્યાં આ દવાઓ જીવ બચાવે છે ત્યાં દર્દીઓને બીજી કોઈ સમસ્યા પણ આપી શકે છે.


તમારે શું કરવું જોઈએ?

- એન્ટીબાયોટીક્સ અને સ્ટીરોઈડનો ઉપયોગ વિવેકપૂર્ણ રીતે કરો, માત્ર ઉમદા ડૉક્ટર્સની સલાહ પર જ તેને લો.

- ડાયાબિટીસ, કિડનીની બિમારી અથવા અન્ય કોઈપણ રોગથી પીડાતા લોકોએ યોગ્ય આહાર રાખવો જોઈએ અને સમયસર દવાઓ લેવી જોઈએ.

- જો ત્વચા પર ફોલ્લીઓ, લાલ વર્તુળો, તાવ, માથાનો દુખાવો અથવા થાક જેવા લક્ષણો દેખાય તો ડૉક્ટરને તરત મળો. સમયસર સારવાર સાથે સમસ્યાને આગળ વધતી અટકાવી શકાય છે.

Share This :

Related Articles

Leave a Comment